Anadolu ve Baltık geçmişinden gelen zengin kültürü ve mimarisi bir yana, pamuk gibi karlarla kaplı sokakları, gezilecek yerleri, üniversiteli gençliği, çok lezzetli yemekleri ve şaşırtan mekanları ile Kars bizim Türkiye’deki en sevdiğimiz rotalardan biri oldu. Kars’ın en sevilen kış rotalarından biri olmasında dört bir yanımızı saran Doğu Ekspresi çılgınlığının etkisini de göz ardı edemeyiz tabii ki. Yine de şunu rahatlıkla söyleyebiliriz; her açıdan öyle güzel bir şehre gidiyorsunuz ki Kars’tan döndükten sonra buraya en az bir kere daha gelmek için sabırsızlanacağınıza adımız kadar eminiz. Daha yazının girişinde Kars’ı övmekten kendimizi alamadık, biraz da gezilecek yerlerini anlatalım. Hadi bakalım; kemerleri bağlıyoruz, gelsin Kars Gezi Rehberi’miz!

KARS HAKKINDA BİLGİLER

Doğu Anadolu’daki sınır şehirlerimizden biri olan Kars, 5000 yıl önceye uzanan geçmişi ve çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan toprakları ile tarihimizde büyük bir öneme sahip. Yaşamın Urtartular ile başlayıp Persler, Ermeniler, Romalılar, Emeviler ve Abbasiler ile devam ettiği Kars’ın uygarlıklar tarafındaki bu zenginliği mimarisinden kültürüne kadar tüm karakterine yansımış. Türklerin bölgedeki egemenliği 1058 yılında Selçuklularla birlikte başlamış ve 1534’te Kanuni Sultan Süleyman burayı fethedene kadar da Kars çeşitli Türk kavimleri arasında hep el değiştirmiş.

Geçmişten bugüne stratejik bir nokta olarak görülen Kars, Osmanlı Dönemi’nde de hem önemli bir sınır şehri hem de askeri üs olmuş. 1877 yılında Rus egemenliğine geçene kadarki 343 yıl içinde şehir merkezi Türk ve İslam mimarisi örnekleriyle süslenmiş, bölgenin güvenliği çok öncesinde yapılan Kars Kalesi ile sağlanmış. Ne var ki; Anadolu’ya bir köprü konumundaki Kars, bu tarihten itibaren 40 yıl boyunca Rus hakimiyetinde kalmış ve işte bugün görüp de bayıldığımız Kars mimarisinin temeli de bu zamanlarda atılmış. Rusların bu sürede Kars çevresine yerleştirdiği Malakan topluluğu Kars’taki tarım, hayvancılık ve mandıracılığın başlamasına ön ayak olurken, Malakanların büyük bölümü daha sonra kendi topraklarına geri dönmüş ya da başka yerlere göç etmiş olsa da kültürel mirasları gelişen peynircilik günümüze dek devam etmiş.

1918’de Rusların aldıkları bir yenilgi sonucu tekrar Osmanlı’ya ama aslında İngiltere’ye bıraktıkları Kars, 30 Ekim 1920’de 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa yönetiminde kurtarılarak Türk topraklarında bağımsızlığına ulaşmış. Yüzyıllar boyu çok çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapan Kars, bu çokkültürlü yapısı ve kendine has değerleri ile bugün şüphesiz Türkiye’nin en önemli kış ve kültür turizmi rotalarından biri.

Atatürk Parkı, Kars

KARS’A NE ZAMAN GİDİLİR

Eminiz Kars yaz mevsiminde ve bahar aylarında da çok güzel oluyordur; ancak pofuduk kar manzaralarının arasında bu şehri ve çevresini gezmek kesinlikle bambaşka! Bizce Kars için en uygun zaman kış ayları. Kars’a Doğu Ekspresi ile gitmek, Ani Harabelerini karlar içinde görmek ya da Çıldır Gölü’nde yürümek gibi istekleriniz varsa ya da ‘C hepsi’ diyorsanız, bu gezi için Ocak ve Şubat aylarını şiddetle öneririz. Mevsim koşulları değişken olabiliyor; ama özellikle Çıldır konusunda göl Aralık ayında donmaya başlıyormuş.

Doğu Ekspresi ile Kars gezisi yapacaksanız, yolda giderken göreceğiniz manzaralar açısından Ocak ayı ile Nisan ayının ilk haftasına kadarki süre yine en güzel zamanlardan. Nisan ayı itibariyle Kars’tan Ankara yönüne doğru karlar erimeye başlıyor, o yüzden amacınız kar manzaralarına karşı tren keyfi yapmaksa önerimiz Ocak-Mart arası.

Kış mevsiminde bir yere özellikle gitmenizi önereceğimiz pek aklımıza gelmezdi ama söz konusu Kars olunca ne elden ne de kalpten başka bir tavsiye gelmiyor! Lahana gibi giyinip astronot gibi gezecek dahi olsak bu şehrin keyfi kesinlikle kış mevsiminde çıkar. 😊 Kars’ı kış aylarında ziyaret etmenin bir diğer güzel yanı da eğer kayak sporu ile ilgileniyorsanız, geziyi Sarıkamış ile de birleştirebilecek olmanız.

Doğu Ekspresi ile Kars

KARS’TA GEZİLECEK YERLER LİSTESİ

Kars’ın merkezinde gezmeye başladığımızda bulunduğu bölge ve tarihi bakımından bizi şaşırtacak mimariler göreceğimizi biliyorduk ama bu mimarilerin kar manzarasıyla olan muhteşem uyumunu ancak gözümüzle gördüğümüzde anladık. Kars, gerçekten de sizi alıp bir tarih kitabına fırlatıyor. Tabii ki tüm şehir mimarisi bu bahsettiğimiz göz alıcı yapılarla dolu değil; sonuçta yüzyıllardır farklı uygarlıkların ve özellikle Ruslarla Osmanlıların etkisi altında kalmış bir şehirden bahsediyoruz. Kars Gezilecek Yerler listemizi, şehrin çıtasını alıp göklere taşıyan değerli mimarilerinin peşinde bir yürüyüş rotası olarak düşünebilirsiniz. Kars şehir merkezinde gezerken araca ihtiyacınız yok; güzergah karlı olsa bile yavaş yavaş yürüyerek aşağıdaki tüm listeyi 1 gün içinde kolaylıkla gezebilirsiniz.

Kars Gezisi Esnasında: Kars’a tur ile gelmediyseniz, göreceklerinizi daha iyi anlamak için Piri Guide’ın Ali Canip Olgunlu rehberliğindeki Kars turunu telefonunuza mutlaka indirmenizi öneririz. Gezerken dinlemenin yanı sıra mümkünse gelmeden önce ya da uçuşunuz esnasında dinlemek de gezinize hazırlık açısından çok faydalı olur.

Kars Belediyesi, Kars

#1 Atatürk Caddesi:

Atatürk Caddesi üzerinde görebileceğiniz iki yapıdan biri; Rus döneminde Ortodoks Kilisesi olarak kullanılan, daha sonra bakımsızlıktan yıkılınca aynı taşlarla yeniden inşa edilen Merkez Camii. Diğeri ise; hemen onun bitişiğindeki Atatürk Çocuk Kütüphanesi. Bu kitaplık da yine Ruslar döneminde yapılan ve yine kütüphane olarak kullanılan bir yapı.

#2 Kars Belediyesi:

Atatürk Caddesi üzerindeki Rus mimari örneklerinden bir diğeri; günümüzde Kars Belediyesi’nin bulunduğu yer. Eskiden Rahibeler Okulu ya da diğer adıyla Kız Mektebi olarak hizmet veren yapı, aynı zamanda, Atatürk’ün Kars’ı ziyareti esnasında ikinci kattan halka seslendiği yer olarak da önem taşıyor.

Atatürk Parkı, Kars

#3 Atatürk Parkı:

Atatürk Parkı’nın solunda Ticaret ve Sanayi Odası, karşısında Kars Defterdarlığı ve sağında da Kars Valiliği yer alıyor. Kars’ın Baltık mimarisine ait en güzel üç örneğine komşu olan bu küçük parkta, adından da anlaşılacağı üzere bir Atatürk heykeli bulunuyor. Kar manzarasının harika olduğunu söylememize gerek yoktur diye düşünüyoruz. 😊

#4 Kars Ticaret ve Sanayi Odası:

Türkiye’deki en orijinal ticaret odası binalarından biri kesinlikle burada bulunuyor. 19. yy Baltık mimarisi stilinde, kesme bazalt taşlardan yapılan günümüzün Kars Ticaret ve Sanayi Odası, aslında ilk başta kışlık bir konakmış. Bizce taş mimarisindeki ahşap ve kırmızı renkli detaylar kendisine çok özgün bir hava katıyor. Şahsen, ticaret odasında çalışıyor olsaydım, Kars’a atanmak için can atardım………..

Kars Ticaret ve Sanayi Odası, Kars

#5 Kars Defterdarlığı:

Kars’ta 40 yıl devam eden Rus döneminin en önemli örneklerinden biri kabul edilen Kars Defterdarlığı’nı sarı renginden hızlıca ayırt edebilirsiniz. Cumhuriyet’in ilanı sonrası bir süre valilik binası olarak kullanılmış; daha sonra restore edilerek Defterdarlık binası olarak hizmet vermeye başlamış. 1983’ten beri bu amaçla kullanılmaya devam ediliyor.

Kars Defterdarlığı, Kars

#6 Kars Valiliği:

Defterdarlık binasının çaprazında kalan Kars Valiliği, şehrin yine Rus mimarisi etkisindeki konaklarından birinde bulunuyor. 10 yıl önce restore edilen valilik binası; Rusların şehirden geri çekilmesi sonrası, bir süre İngiliz işgalini engellemek için kurulan Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti’ne ev sahipliği yapmış. Konağın bir diğer önemli özelliği de Kazım Karabekir’in 1921’de Kars Antlaşması’nı imzaladığı yer olması. Cumhuriyet’in ilanı sonrası Vali Konağı olarak kullanılmaya başlanan bu konak, günümüzde aynı şekilde Kars Valiliği olarak hizmet veriyor.

Kars Valiliği, Kars

#7 Hotel Cheltikov:

Rus Cheltikov ailesinin 1900’lerin başına kadar yaşadığı bu konak, Kars’ın ilk konservatuarı olduğu için şehirdeki en önemli mimarilerden biri. Daha önce doğumevi, depo, hekimevi ve hastane olarak kullanılan yapı günümüzde Hotel Cheltikov’a ait. Kars’ın en büyük ve en sevilen butik otellerinden biri olan Hotel Cheltikov’da kalmasanız bile içinde gezebiliyorsunuz. Meraklısının aklında olsun.

Hotel Cheltikov, Kars

#8 Tuncer Güvensoy Evi:

Geçmişi 1897 yılına uzanan Tuncer Güvensoy Evi, başta kışlık konak olarak Baltık stilinde yapılıp daha sonra Ticaret Borsası olarak kullanılmış. Daha sonra Tuncer Güvensoy’un şahsına geçen konak, orijinal haline göre restore edilip bugünkü halini almış. Aktif olarak kullanımda olduğundan içini görmeniz mümkün değil; ancak yürüyüş rotanıza ekleyerek mimarisini dışarıdan görebilirsiniz.

Tuncer Güvensoy Evi, Kars

#9 Fethiye Camii:

19.yy’da Ruslar tarafından yapılan Aleksander Nevsky Kilisesi, Kars’ın kurtuluşunun ardından minareleri eklenerek camiye çevrilmiş. Şehrin en görkemli yapılarından biri olan Fethiye Cami’si bir dönem spor salonu olarak hizmet vermiş olsa da 1985 yılında minarelerin geri eklenmesi ile tekrar ibadete açılmış.

#10 Kümbet Camii:

Kars Kalesi’nin ve Evliya Camii’nin komşusu olan Oniki Havariler Kilisesi, 932-937 yılları arasında Bagratlılar tarafından yapılmış. Görünümü bu gezide ziyaret etme şansı bulacağınız Ani ören yerindeki kilise yapıları gibi Gürcü-Ermeni tarzında. Rus döneminde Başpiskoposluk olarak kullanılan kilise, bölgede Türk hakimiyeti başlayınca camiye dönüştürülmüş ve adı da Selçukluların mimari tarzından ilham alınarak Kümbet Camii olarak değiştirilmiş. Günümüzde halen cami olarak aktif şekilde ibadete açık.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Neşem Çelikkaya Bozdağ (@nesemcelikkaya) on

#11 Evliya Camii:

Kümbet Camii ile karşılıklı konumlanan Evliya Camii, Kars Kalesi’nin yeniden yapılması esnasında Lala Mustafa Paşa’nın kente kazandırdığı bir diğer yapı. 1579’da yapılan ve günümüzde oldukça görkemli duran Evliya Camii; içindeki cami, medrese ve hamam bölümleri ile birlikte tamamlanmış. Bugün, Ebü’l Hasan Harakani Türbesi’ni de burada görebilirsiniz.

#12 Kars Kalesi:

1153’te Saltuklu Sultanı’nın emriyle yapılmaya başlanan Kars Kalesi, Timur zamanında yıkılmış ve Osmanlı dönemi başladığında Lala Mustafa Paşa tarafından yeniden yaptırılmış. Rus döneminde çok fazla zarar görmesi sonucu işlevini kaybeden kale, Kars’taki Baltık mimari örneklerinde olduğu gibi, kesme bazalt taşından yapılmış ve oldukça da sağlam duruyor. Merkezde bir günden fazla vakti olanlar, yürüyerek ya da araçla giderek kaleyi de gezebilir. Kış aylarında tepeye çıkmanın soğuktan ve rüzgardan biraz yorucu olacağını eklemeden geçmeyelim. 😊

Kars Kalesi ve Namık Kemal Evi, Kars

#13 Kars Hamamları:

Kars Kalesi’nin ardından Katerina Oteli’ne doğru yürüdüğünüz Kaleiçi bölgesinde tarihi birkaç hamam göreceksiniz. Osmanlı döneminden kalan hamamlar arasında Mazlumağa, İlbeğioğlu, Muradiye ve Cuma hamamları bulunuyor. Bu dört hamamdan biri olan Mazlumağa Hamamı, 1800’lerde yaptığı Erzurum seyahati esnasında Kars’ta da kalan ve bu hamamı kullanan Puşkin nedeniyle, aynı zamanda Puşkin Hamamı olarak da anılıyor.

Mazlumağa Hamamı, Kars

#14 Namık Kemal Evi:

Mazlumağa Hamamı’nın çaprazında Namık Kemal’in Kars Valisi olan dedesiyle birlikte bir süre yaşadığı ev yer alıyor. Günümüzde aşık atışmalarının yapıldığı bir kültür merkezine çevrilen Namık Kemal Evi’nin bahçesinde bugüne kadar yaşamış olan ozanların büstlerini görebilirsiniz.

#15 Katerina Sarayı Otel:

Namık Kemal Evi’nin takiben tarihi taş köprüden geçerek yürümeye devam ettiğinizde Kars’ın bir diğer görülmesi gereken mimarilerinden birine ulaşacaksınız. Rus Dönemi’nde Çar II. Nikolay tarafından Baltık tarzında yaptırılan Katerina Sarayı, Cumhuriyet döneminde konak, hastane, askeri birlik binası gibi çeşitli amaçlarla kullanılmış ve günümüzde de butik otel olarak hizmet veriyor. Cheltikov ile birlikte şehrin en gözde iki otelinden biri olan Katerina Sarayı’nda yerler çok önceden doluyor; ancak burada kalmasanız da akşam uğrayıp yakılan ateşin etrafındaki keyifli sohbete ortak olarabilirsiniz.

Katerina Sarayı Bahçesi, Kars

#16 Kafkas Üniversitesi Devlet Konservatuarı:

Katerina Sarayı Oteli’nden biraz ileride bizce ülkemizin en güzel konservatuar binalarından biri sizi bekliyor! Doğruya doğru; buraya gelmeden önce Kars’ın bir üniversitesi olduğunu biliyorduk ama bu üniversitenin bir de güzel sanatlar fakültesi olacağı aklımızın ucundan bile geçmemişti. Konservatuar binası, aynı Katerina Sarayı gibi, yine Çar II. Nikolay tarafından oğlu için yaptırılan bir av köşkü ve onun çevresindeki askeri binalardan oluşuyor. Kafkas Üniversitesi’nin kuruluşunun ardından konservatuara çevrilen bu yapılarda ne sanat eserleri çıkar, hayal bile edemiyoruz!

#17 Kars Müzesi:

Anadolu’nun ilk yerleşim yeri olan Kars’ın arkeolojik değerlerinin yer aldığı Kars Müzesi’nin geçmişi 1950’lerin sonuna uzanıyor. İlk olarak Kümbet Camii’nde açılan arkeoloji müzesi, bulguların artması sonucu 1981’de bugünkü yerine taşınmış. Anadolu şehirlerindeki benzerleri gibi, bu müzede koronolojik dönem sıralamasına göre arkeolojik objeleri ve etnografik eserleri görebilirsiniz. Müzeyi gezmeye vaktiniz varsa, içinin yanı sıra bahçesindeki taş eserleri de incelemeyi unutmayın. Girişi ücretsiz, yeri İstasyon Caddesi’nde.

Gazi Ahmet Muhtar Paşa Konağı, Kars

#18 Gazi Ahmet Muhtar Paşa Konağı:

Bu kadar Baltık mimarisi yeter diyenler için bir de bizim kültürümüzden bir öneri gelsin. Ahşap detaylı taş konak, Osmanlı sivil mimarisinin Kars’taki en güzel örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Bir dönem karargah binası olarak kullanılan konak restore edilmesinin ardından artık bir sanat galerisi.

#19 İsmet Paşa İlköğretim Okulu:

Yürüyüş rotanızda bulunması gereken İsmet Paşa İlköğretim Okulu, 1888 yılında tamamlanmış ve Kars’ın kurtuluşu sonrası Kazım Karabekir Paşa tarafından yetim erkek çocuklarına özel olarak yatılı okula dönüştürülmüş. Yakın zamanda restore edilen yapı, halen ilköğretim okulu olarak eğitime açık. Yalnız, okul mimarileri açısından algımız öyle düşmüş ki Kars’ın bu konuya olan yaklaşımı karşısında eğitim hayatımıza geri dönmemiz gerçekten an meselesi!

Uçakla Gelirken Kars

KARS’A YAKIN GEZİLECEK YERLER: KARS ÇEVRESİNDE GEZİLECEK YERLER

Kars’a gelmişken sadece merkezi görmek yetmez, biraz da çevresine uzanmak lazım. Yeterli gününüz varsa, listeye Ani Harabeleri’ni ve Çıldır Gölü’nü mutlaka ekleyin. Bunlar cepte, daha başka ne var diyenler için üç öneri daha gelsin; ilki Gravyer peyniri ile ünlü Boğatepe köyü, ikincisi kayak sevenler için Sarıkamış, sonuncusu da Ağrı’daki İshak Paşa Sarayı.

#1 Boğatepe Köyü, Kars:

Merkeze 50 km uzaklıktaki Boğatepe köyünü 30’lu yıllarda Kafkasya’dan göçen Malakan ailelerin kurduğu küçük bir yerleşim olarak tanımlayabiliriz; ancak köyün marifetleri bölge sınırlarını aşmış durumda. Kars’a hayvancılık ve mandıracılık kültürlerini getiren Malakanlar, bu bölgeye birçok peynir çeşidi kazandırmış. Malakanlar kurdukları mandıralarda bildikleri peynirleri ve benzer süt ürünlerini uzun yıllar üretmişler, sonra bu bilgiler nesilden nesile aktarılmış ve yıllar içinde Kars bir peynir cenneti olmuş.

Bugün Kars Gravyeri olarak ünü dünyaya ulaşan peynir çeşidimizin çıkışı da yine bu köyden. 1900’lerin başında Kars’ı ziyaret eden İsviçreli peynir üreticisi David Moser, doğasını çok beğendiği Boğatepe’de bir mandıra kurup gruyere peynirini üretmeye başladıktan sonra Kars Gravyeri’nin yapımı da bölgeye yayılmaya başlıyor. Boğatepe’de üretilen peynirler arasında sadece gravyer değil, tulum, çeçil, kaşar, beyaz peynir ve küflü çeşitler de bulunuyor.

Tabii, köyün kendisi kadar peynirciliğin günümüzde nasıl devam edebildiği de önemli. İşte tam olarak bu noktada, pek değerli İlhan Koçulu’nun TedX konuşmasını dinlemenizi önereceğiz. Zaten sonrasında videolar arasında gezinerek Boğatepe köyü hakkında daha detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz. Kars geziniz kış aylarına denk geliyorsa, geleneksel köy yaşamının devam ettiği Boğatepe’ye ulaşmak biraz zorlu olabilir; çünkü özellikle Ocak ve Şubat’ta yollar kapanabiliyor. Gitmeyi planlıyorsanız, öncesinde yol konusunda bilgi edinmekte fayda var. Köye erken giderseniz kooperatif ile görüşüp yöresel köy kahvaltısı servis eden evlere de konuk olabilirsiniz, ücreti 30 TL.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Neşem Çelikkaya Bozdağ (@nesemcelikkaya) on

#2 Ani Harabeleri, Kars:

Kars’ın merkezinden yarım saatte ulaşabileceğiniz Ani kenti, 10.yy’da Bagratlı kralı Aşot’un emriyle İpek Yolu üzerinde kurulmuş. Bir zamanlar Anadolu’nun en güçlü kentlerinden biri olan, en iyi döneminde nüfusu 100.000’in üzerine çıkan Ani, Bagratlıların ardından da birçok medeniyete ev sahipliği yapmış. Doğu Ekspresi çılgınlığına kadar belki de sadece tur şirketlerinin uğradığı Ani ören yerinin değeri maalesef yeni yeni anlaşılıyor. O yüzden, hazır Kars planları yapılıyorken bizce Ani’ye mutlaka gelip buraları da gezmelisiniz.

Türkiye ile Ermenistan sınırını çizen Arpaçay nehrinin kıyısındaki Ani’nin kent kalıntıları aslında çok geniş bir alanı kaplıyor. Ani Harabeleri’nin en çok göze çarpan yapıları arasında Fethiye Camii olarak da geçen ama bir süredir restorasyonda olan Büyük Katedral, Ani’nin simgesi olan Abughamrents Kilisesi, Arpaçay yamacındaki Selçuklu döneminden kalan Manuçehr Camii, Ani kent surları ve Ani halkının yaşadığı Arpaçay vadisindeki mağaralar bulunuyor. Ani Harabeleri’ni yaz döneminde 08:00-19:00, kış döneminde 08:00-17:00 arasında gezebilirsiniz. Ani’ye giriş ücreti kişi başı 12 TL, Müzekart’ı olanlar için ücretsiz.

Ani Harabeleri’ne araçla ya da merkezdeki turlara katılarak gidebilirsiniz. Biz araçla gittik, yolda da herhangi bir sorun yaşamadık. Araçla gidenler Ani girişindeki otoparka araçlarını bırakabiliyor, otopark ücretsiz. Geliş saati olarak sabahı seçmeniz daha iyi olur, Kars’ta herkes Ani’ye sabah gidilmesini öneriyor. Muhtemelen öğleden sonra rüzgarlı olduğu için diye düşünüyoruz. 😊

Ani’nin içinde pek fazla yönlendirme tabelası ya da bilgi panosu göremeyeceksiniz. Bu nedenle gezi esnasında Piri Guide’ın Kars rehberindeki ilgili bölümleri dinlemenin burayı daha keyifli hale getireceğine eminiz. Bir öneri de gezi rotanızla ilgili gelsin; kent surlarından içeri girdikten sonra sağa doğru yürümenizi tavsiye ederiz. Turlar genellikle soldan başladığı için Fethiye Camii bölümü oldukça kalabalık oluyor, sağ taraf ise çok sakin.

#3 Sarıkamış, Kars:

Kış sporlarını seviyorsanız, kültür gezisi ile kayak tatilini birleştirmek isterseniz o zaman Sarıkamış da plana eklenebilir. Kars merkezden Sarıkamış’a ulaşmak 45 dakika. Kayak işin bahanesi; gitmişken Katerina Av Köşkü’nü ziyaret edin, Kültür Evi’nde yöresel yemeklerin tadına bakın.

Çıldır Gölü, Ardahan

#4 Çıldır Gölü, Ardahan:

Kars’tan 1,5 saat uzaklıktaki Çıldır Gölü, Kars gezilerinin bir diğer favori rotası. Çıldır ile ilgili ne deseler, burayı ne kadar övseler sonuna kadar haklılar. Özellikle, kış gelip de göl tamamen donduğunda buranın güzelliği daha bir ortaya çıkıyor. Bilmeyenler için belirtelim; Çıldır Gölü, Doğu Anadolu’nun en büyük tatlı su gölü ve bölgenin de en büyük ikinci gölü. Bu yüzden de türlü aktivitelere ev sahipliği yapması kaçınılmaz. Çıldır çevresinde işletmelerde sarı balık yemek buranın en popüler etkinliği olsa da bizim ödülümü donmuş gölde yürümeye ve balık tutmaya gidiyor. 😊

Çıldır Gölü, Aralık ayının ortasında donmaya başlıyor ve Nisan ayının ortasından itibaren çözülmeye başlıyor. En garanti dönemler; Ocak ayının son 15 günü ile Şubat ve Mart ayları. Donma ve çözülme süreci mevsim koşullarına göre değişkenlik gösterdiği için geziyi planlamadan önce düşündüğünüz tarihi internetten araştırmanız iyi olur; konuyla ilgili haberler de çıkmış oluyor. Genel bir bilgi olması açısından, Ocak ayından itibaren Çıldır Gölü’nde yürümeniz mümkün. Bunun altını ısrarla çiziyoruz; çünkü Çıldır Gölü üzerinde yürümek hayatınız boyunca duyabileceğiniz en muhteşem hislerden biri. Gölün bu dönemdeki bembeyaz hiçlik manzarası ise anlatılmaz yaşanır durumda.

Göl çevresindeki işletmelerde sarı balık yemek de bir Çıldır klasiği. Genellikle çoğu kişi yemek yemek için Atalay’ın Yeri’ni öneriyor. Bu gezi esnasında biz de gitmeyi çok istemiştik ama bir tırın kara saplanması sonucu yol kapatıldığından yarı yoldan dönmek zorunda kaldık. Bizim gibi bir durumla karşılaşırsanız, turistik bir tesis olan Arpaçay Kütük Evi de bir alternatif olabilir. Yolun ilerisine gidemeseniz bile burada da balık yiyebilir, gölde yürüyebilirsiniz. Buz balıkçılığı hakkında meraklarınız varsa, gitmeden birkaç gün önce Atalay’ın Yeri’ni ya da Günay’ın Yeri’ni arayın, nasıl yapıldığını ve ne kadar olduğunu onlara sorabilirsiniz.

Çıldır Gölü, konum olarak Kars ile Aradahan arasında bulunuyor. Rahat bir ulaşım için araba kiralamak en mantıklısı. Bir diğer alternatif, Kars’ın merkezinde organize edilen turlara katılmak.  Yeterli vakti olanlar sabah erken bir saatte yola çıkarak 1,5 saatte Çıldır’a ulaşabilir, eğer daha sıkışık bir programınız varsa Ani Harabeleri ile Çıldır’ı aynı gün içinde gezebilirsiniz.

İshak Paşa Sarayı, Ağrı

#5 İshak Paşa Sarayı, Ağrı:

Kars ve çevresinde daha uzun süre geçirmeye niyetliyseniz merkezden yaklaşık 3 saatte ulaşacağınız Ağrı’daki İshak Paşa Sarayı da aklınızın bir köşesinde dursun. Biz programı çok uzatamadığımız için gidemedik ama gitmeyi düşünenler için buraya kısa bir özet geçelim.

Birinci Dünya Savaşı’na dek Bayazıt sancağının yönetildiği İshak Paşa Sarayı’nın yapımı 1784 yılında tamamlanmış. Türk saray geleneklerinin uygulandığı, ancak mimari tarzda Osmanlı stilinin biraz dışında inşa edilen saray, Topkapı ile birlikte en iyi saray örneklerimizden sayılıyor. Lale Devri’nin son eseri olan İshak Paşa Sarayı, adını döneminin Osmanlı sadrazamından almış. Sarayın mimarisi gerçekten çok görkemli; ancak panaromik görünümü ondan da güzel. Şu an bir müze statüsündeki sarayı yaz döneminde 08:00-19:00, kış döneminde 08:30-17:00 arasında gezebilirsiniz. Giriş ücreti kişi başı 7 TL, Müzekart’ınız varsa ücretsiz.

Hangel, Hanımeli Ev Yemekleri, Kars

KARS’TA NEREDE NE YENİR: KARS YEME İÇME ÖNERİLERİ

#1 Hanımeli Ev Yemekleri: Kars’ta en sevdiğimiz mekanlardan biri Hanımeli oldu. Kars’ın yöresel yemeklerini denemek istiyorsanız burayı listenize mutlaka alın deriz. Hanımeli’nde Evelik Aşı, kuzu etli Piti, boş mantı Hangel ve Erişte Pilavı denedik. Hepsini çok sevdik ama favorimiz kesinlikle ve kesinlikle evelik otuyla yapılan mayhoş tadıyla Evelik Aşı oldu. Kars’ın yöresel helvası Umaç’ı da burada tadabilirsiniz. Akşam gitmek istiyorsanız rezervasyon yapmanız iyi olur, menülerinde alkol var.

#2 Kosor Cağ Kebap: Cağ kebabı seviyorsanız, bir öğününüz için Kosor Cağ Kebap’ı da listeye almanızı öneririz. Salaş bir mekan, eti de çok lezzetli. Kars yeme içme önerilerimizin arasına gözümüz kapalı ekleriz. Gidiniz, ete doyunuz. Yeri Hanımeli’nin hemen yanı.

#3 Milkbar Brother’s: Milkbar hem yemek yemek, hem kahve içmek için gidebileceğiniz kafelerden biri. Daha çok gençlere hitap ediyor, menüsünde meyveli ve aromalı birçok sütlü içecek, kahvaltı alternatifleri ve nargile çeşitleri de yer alıyor.

Milkbar Brothers, Kars

#4 Craft Coffee No:74: Kars’ta açık ara en sevdiğimiz kafelerden biri Craft oldu; mekanın dekorasyon anlamında Avrupa’daki benzerlerinden hiçbir farkı yok. Genellikle üniversitelilerin tercih ettiği bir yer. Hem ortamından hem de kahve çeşitlerinden dolayı biz Kars’taki her akşamımızda buraya geldik. Yazıyı paylaşmadan önce kontrol edelim dedik, Google lokasyonunda kapandığını gördük. ☹ Bir hata olduğunu umuyor, halen açıksa gitmenizi öneriyoruz.

#5 Kılıçoğlu Pastanesi: Kars’ta iyi kahvaltı edebileceğiniz, tatlı alternatifi bol olan güzel mekanlardan biri Kılıçoğlu Pastanesi. Bu yıla kadar içeride sigara içilebiliyordu, sanırız bu uygulamaya son vermişler. Buna çok sevindik, çünkü kimse sigara dumanı içinde yemek yemek istemez.

#6 Kars Kaz Evi: Kars’ta yer bulamadığımız ya da gezmekten gidemediğimiz birkaç mekan daha oldu; Kars Kaz Evi de onlardan biri. Kars’ın pek meşhur ama aşırı pahalı kaz etini tadabileceğiniz yerlerden biri burası. Fazla turistik ve tur şirketleri toplanma merkezi gibi görünen bir öneri olmakla birlikte, kaz eti denemek isterseniz burayı not edebilirsiniz. Bütün kaz 280 TL, çorbalar 8 TL civarı, yöresel tabaklar 15-25 TL arası. Her akşam 21:00’de de Kafkas dansları gösterisi yapılıyor. Rezervasyon yapmanız iyi olur.

Piti, Hanımeli Ev Yemekleri, Kars

#7 Han-ı Hanedan Restoran: Şehrin üst sınıf restoranlarından biri de burası. Menüsünde et çeşitleri, yöresel yemekler bulunuyor; alkol de servis ediliyor.  Gidip de memnun kalmayan duymadık; ancak fiyatların Kars normalinin üzerinde olduğunu belirtelim. Rezarvasyon yapmanız iyi olur.

#8 Puşkin Restoran: Kars’ın sevilen restoranlarından bir diğeri de Puşkin ama maalesef servisi konusunda şikayet edeni çok. Yöresel yemekleri tadabileceğiniz standardı daha yüksek bir restoran arıyorsanız burayı düşünebilirsiniz. Yoğun saatlerde servisin kötü olduğu çokça yazılmış, temkinli olmakta fayda var.

Ani Harabeleri, Kars

KARS’TA NEREDE KALINIR

Kars gezimiz Doğu Ekspresi’nden bulunacak son dakika biletine göre şekillendiği için açıkçası Kars’ta nerede kalacağımızla ilgilenecek pek vaktimiz olmamıştı. Gideceğimiz tarih tren biletimizin 10 gün öncesinde netleştiği için çok da alternatifimiz yoktu ve bu nedenle beklentisiz bir şekilde şehir merkezinde yer bulabildiğimiz İpekyolu Otel’de konakladık.

Kars seyahatinizi daha erken bir tarihte planlayabiliyorsanız Hotel Cheltikov, Hotel Katerina Sarayı, Hotel Kent Ani gibi otellere de bakabilirsiniz.

Fethiye Camii, Ani Harabeleri, Kars

KARS’TA ARAÇ KİRALAMA VE ULAŞIM

Kars geziniz esnasında Ani ören yeriyle Çıldır Gölü’ne gitmeyi planlıyorsanız, merkezden çıkacağınız günler için araç kiralamanızı tavsiye ederiz. Tabii, Kars’ta bildiğiniz çoğu acentenin olmadığını ve bu işin genellikle lokal firmalar tarafından çözüldüğünü de ekleyelim. Kars’ta araç kiralamak için konaklayacağınız otelden destek isteyebilir ya da bizim yaptığımız gibi Zeplin Car üzerinden bu konuyu da çözüme kavuşturabilirsiniz. 😊 Zeplin Car’dan kiraladığımız aracı konakladığımız yerden teslim alıp aynı noktada bıraktık. Hizmetleriyle ilgili de herhangi bir sorunumuz olmadı, tavsiye ederiz.

Kars Belediyesi Havalimanı Servisi, Kars

Kars Havaalanı’ndan Merkeze Nasıl Gidilir

Kars Havaalanı’ndan çıktıktan sonra uçuş saatlerine göre planlanan belediye otobüslerine ya da taksilere binerek merkeze gidebilirsiniz. Her ikisi de havaalanı çıkışındaki alanda bekliyor. Kars Havaalanı-Merkez arası giden belediye otobüsleri kişi başı 5 TL, mesafe 10 dakika kadar sürüyor.

Kars’ta araç kiralama ve havalimanından merkeze ulaşım konusuyla birlikte Kars Gezilecek Yerler: Detaylı Kars Gezi Rehberi‘mizin sonuna geldik. Kars ile ilgili tüm fotoğraf ve gezi notlarımıza Instagram’da @nesemcelikkaya hesabından #journavelkars etiketiyle ulaşabilirsiniz. Bizi takip edin, birlikte gezelim!

Kars Garında Biz 🙂